„Podatek bankowy”

Pierwszym, bezpośrednim obciążeniem sektora bankowego był podatek bankowy wprowadzony na początku 2016 roku. Przedmiotem opodatkowania są aktywa podmiotów podlegających temu podatkowi (m.in. banki i oddziały banków zagranicznych).

Podatek wynosi 0,0366% podstawy opodatkowania miesięcznie. W przypadku banków, podstawą opodatkowania jest nadwyżka sumy wartości aktywów podatnika, wynikająca z zestawienia obrotów i sald, ustalonego na ostatni dzień miesiąca na podstawie zapisów na kontach księgi głównej, ponad kwotę 4 miliardów złotych.

Zgodnie z prognozami Ministerstwa Finansów zapisanymi w budżecie za 2016 rok, podatek ten miał przynieść 5,5 miliarda złotych, podczas gdy w rzeczywistości kwota ta wyniosła nieco ponad 3 miliardy złotych. Ministerstwo Finansów wskazuje, że w 2017 wpływ do budżetu z tego tytułu wyniesie około 4 miliardów złotych.

O ile nowe rozwiązania podatkowe, które zostaną wkrótce wprowadzone do polskiego systemu prawnego, nie są, poza nakładaniem podatków bezpośrednio wymierzonych w sektor bankowy, wprost „wymierzone” w sektor bankowy, to koszty obsługi nowych rozwiązań obciążą banki.

VAT. Split payment 

Podstawą zaproponowanego rozwiązania jest dokonywanie przez podatnika rozdzielonej płatności na rzecz swojego kontrahenta, tj.:

  • wartość sprzedaży netto będzie dokonywana na rachunek dostawcy towarów lub usługodawcy,
  • pozostała kwota odpowiadająca kwocie podatku od towarów i usług jest płacona na specjalne konto dostawcy, czyli tzw. rachunek VAT.

Dzięki temu rozwiązaniu, jak wskazuje autor projektu: „dostawca nie otrzymuje całej kwoty brutto od nabywcy na swój rachunek bankowy, nie może tym samym przy przeprowadzaniu transakcji gospodarczych mających na celu wyłudzanie podatku od towarów i usług, szybko „zniknąć”, zatrzymując dla własnych korzyści VAT należny fiskusowi”.

Rachunek VAT

Na potrzeby tego projektu, ustawodawca zaproponował zmiany do ustawy prawo bankowe, zobowiązujące bank do otwarcia i prowadzenia tzw. rachunku VAT. Zgodnie z projektem ustawy „Bank nie pobiera opłat i prowizji za otwarcie i prowadzenie rachunku VAT”, a „środki pieniężne zgromadzone na rachunku VAT mają być oprocentowane”.

Jak wskazują przedstawiciele Związku Banków Polskich, split payment będzie wymagał daleko idących zmian w systemach informatycznych banków (w tym ewentualnych kosztów aktualizacji tych systemów). Dodatkowo, banki będą zobowiązane do otwarcia setek tysięcy nowych darmowych kont. Przedstawiciele Związku Banków Polskich wskazują, że główny koszt związany z wdrożeniem systemów informatycznych pochłonie dziesiątki milionów złotych.

Zgodnie z szacunkowymi kosztami, zawartymi w ocenie skutków wprowadzenia ustawy przedstawionej przez twórcę projektu w roku „zero”, koszt, który poniosą duże przedsiębiorstwa, wyniesie 34,6 miliona złotych, a w skali 10 lat będzie to kwota blisko 2 miliardów złotych. Sektor mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw w roku „zero” poniesie koszt regulacji w wysokości 43,1 miliona złotych, a w skali 10 lat będzie to kwota około 2,5 miliarda złotych.

STIR (System Informatyczny Krajowej Izby Rozliczeniowej)

Zgodnie z projektem nowej ustawy, powstanie system informatyczny Krajowej Izby Rozliczeniowej, który będzie analizował dane spływające z banków (zarówno w bankach jak i w SKOK-ach), jak również z państwowych baz (np. resortu finansów), co ma umożliwić identyfikację podejrzanych transakcji i podmiotów oraz szybkie wykrycie nadużyć związanych z wykorzystywaniem systemu bankowego do nadużyć skarbowych (chodzi zwłaszcza o wyłudzenia VAT i obrót z pomocą pustych faktur). Związek Banków Polskich szacuje, że koszt koniecznych dostosowań systemów wyniesie około 20–30 mln zł, a wydatek ten nie przełoży się na zwiększenie biznesu.

Według twórcy projektu, koszt ten wyniesie około 15-20 milionów złotych. Tak naprawdę koszt jest trudny do oszacowania, gdyż będzie zależny między innymi od tego, jak dużo będzie wniosków o zablokowanie rachunków.

Przesyłanie codziennych wyciągów z rachunków bankowych

Kolejny projekt rządu, dążący do uszczelnienia systemu podatkowego zakłada, że przedsiębiorcy będą zobowiązani do przekazywania wyciągów z rachunków bankowych za okresy dobowe. Zgodnie z projektem, obowiązek ten będzie realizowany za pośrednictwem banku na podstawie pisemnego upoważnienia udzielonego przez danego przedsiębiorcę. Według projektu, zmiana ma wejść w życie już 1 września 2017 roku. Zgodnie z opinią sektora bankowego, jest to termin nierealny. Codzienne raportowanie będzie wymagało nie tylko poniesienia dodatkowych kosztów na dostosowanie systemów informatycznych banku, ale jest przede wszystkim zajęciem czasochłonnym, a nie można oczekiwać od banków, że podejmą działania i poniosą koszty w oparciu o nieuchwalony projekt ustawy, który może być w trybie legislacyjnym zmieniony.

Autorzy