Firmy prywatne same mogą skutecznie walczyć z rosnącą plagą korupcji w swoich szeregach. Metody są co najmniej dwie – po pierwsze zapobieganie, a po drugie determinacja w wykrywaniu i zwalczaniu korupcji, gdy już do niej dojdzie.

Lepiej zapobiegać niż siedzieć

Sprawą podstawową jest stworzenie, wdrożenie i stosowanie w przedsiębiorstwie kodeksu zasad etycznych, zwanego też kodeksem postępowania (z ang. "code of conduct"). Powinny się w nim znaleźć klarowne zapisy wskazujące pracownikom i kontrahentom, jakie zachowania są dopuszczalne zarówno przez przepisy powszechnie obowiązujące, jak i przez regulacje stosowane wyłącznie wewnątrz firmy, a jakie - niedozwolone.

W umowach z pracownikami, współpracownikami i  kontrahentami powinien znaleźć się zapis o obowiązku przestrzegania kodeksu zasad etycznych, a sam kodeks powinien być załącznikiem do umów.

Kolejny krok to szkolenia z zakresu kodeksu zasad etycznych i polityki antykorupcyjnej w firmie. Dalsze działania to stworzenie choćby nawet jednoosobowego pionu "compliance", który czuwając nad przestrzeganiem zasad kodeksu etyki, działałby prewencyjnie. I wreszcie ostatni krok w zapobieganiu korupcji, to stworzenie systemu sygnalizowania o nieprawidłowościach (z ang. whistleblowing). Przy zapewnieniu pełnej anonimowości i sprawnego systemu komunikacji bywa to bardzo skuteczny sposób nie tylko zwalczania korupcji w firmie, ale i wykrywania i eliminowania innych nieprawidłowości.

Gdy sprawa wyjdzie na jaw 

Z całą determinacją trzeba zwalczać ujawnione w firmie przypadki korupcji. Nie tylko należy zwalniać nieuczciwych pracowników, ale też eliminować ich z rynku w drodze postępowania karnego. To, co powinna zrobić firma, to zatrudnić fachowców, których wiedza i doświadczenie gwarantują przeprowadzenie sprawnego śledztwa wewnętrznego i sporządzenie skutecznego zawiadomienia o przestępstwie w taki sposób, by nie skończyło się odmową wszczęcia postępowania, ale przeprowadzeniem postępowania przygotowawczego, aktem oskarżenia i skazaniem.

W skali indywidualnej materiały ze śledztwa wewnętrznego w firmie oraz z postępowania karnego dają przedsiębiorcy argumenty do obrony swoich praw i dochodzenia roszczeń w sprawach przed sądami pracy i sądami cywilnymi. W skali ogólnej – pozwalają na identyfikację mechanizmów sprzyjających popełnianiu przestępstw korupcyjnych i tworzeniu procedur zabezpieczających firmę na przyszłość.

Odpowiedzialność  

Sprawcy korupcji w biznesie grozi nie tylko odpowiedzialność korporacyjna, ale także karna. Konsekwencją zachowań korupcyjnych może być zatem zwolnienie z pracy z przyczyn leżących po stronie pracownika w oparciu o art. 52 kodeksu pracy, czyli tzw. zwolnienie dyscyplinarne, a ponadto odpowiedzialność karna na podstawie art. 296a kodeksu karnego, przewidującego karę pozbawienia wolności nawet do ośmiu lat i grzywnę o wartości sięgającej sześciu milionów złotych.

Firmie, której pracownik zostanie skazany za korupcję, poza zerwaniem umów zawartych w sposób nieuczciwy i utratą reputacji, grozi odpowiedzialność na podstawie ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary. Może to kosztować firmę nawet pięć milionów złotych z tytułu kary pieniężnej. Rzeczywiste koszty mogą być jednak znacznie większe ze względu na możliwość orzeczenia wobec firmy zakazu promocji lub reklamy, zakazu korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami publicznymi, czy też zakazu ubiegania się o zamówienia publiczne.