W Polsce powinno powstać Centralne Biuro Projektów Strategicznych

17 marca 2015

Polska nie radzi sobie z wdrażaniem i zarządzaniem ważnymi projektami o charakterze transformacyjnym. Rozwiązaniu tego problemu służyć może utworzenie Centralnego Biura Projektów Strategicznych. Pomysł na jego powstanie oparliśmy na doświadczeniach naszych kolegów z brytyjskiego biura Bird & Bird, którzy wspierali rząd Wielkiej Brytanii przy realizacji wielu strategicznych dla tego kraju projektów. 

Regularnie wybuchające afery, w tym korupcyjne, nieefektywne wydatkowanie środków, wybory nierzetelnych wykonawców, spektakularne opóźnienia, stosowanie ceny jako jedynego lub przeważającego kryterium oceny ofert w przetargach publicznych nie są jedyną przyczyną niepowodzenia projektów. Analiza przyczyn fiaska wielu przedsięwzięć, choćby tych wymienianych w raportach NIK, wskazuje na brak po stronie publicznego zamawiającego kompetencji, wiedzy i umiejętności zarządzania, potrzebnych do prowadzenia wielkich projektów i programów. Wszystko to powoduje, że Polska jest wciąż krajem zacofanym technologicznie, którego społeczeństwo ubożeje, wykwalifikowani pracownicy masowo emigrują i nie ma realnych pomysłów na wykształcenie kompetentnych kadr, które regularnie zasilałyby gospodarkę. Sytuacja jest alarmująca – obecnie wydaje się, że Polska nie jest w stanie rozsądnie wydawać środków publicznych na zaawansowane technologicznie projekty i modernizować się z korzyścią dla podatnika. 

Rząd Wielkiej Brytanii borykał się kiedyś z takimi samymi problemami. Stworzone zostało więc swoiste superbiuro projektowe i powierzono mu na początek prowadzenie projektów o najwyższej randze dla państwa, a następnie także szerzenie wiedzy – szkolenie tych, którzy w ramach administracji publicznej mieli wydatkować pieniądze podatników na realizację różnego typu projektów. Zapewniło to realny skok jakościowy realizacji projektów i znacząco zwiększyło efektywność wydawania publicznych pieniędzy.  

W naszej ocenie w Polsce powinno powstać podobne superbiuro projektowe z uprawnieniami i statusem centralnego organu administracji. Organowi temu, któremu można byłoby nadać nazwę Centralne Biuro Projektów Strategicznych (CBPS), rząd powinien powierzać projekty uznane za strategiczne lub transformacyjne. Inne organy miałyby prawo wnioskować o przejęcie ich projektów przez Centralne Biuro Projektów Strategicznych. CBPS miałoby prawo także wnioskować o przejęcie lub zaangażowanie w wybrane przez siebie projekty. Biuro powinno zapewniać dobre wynagrodzenie pracownikom – specjalistom oraz powinno być niezależne politycznie. CBPS mogłoby zostać zorganizowane na przykład przez MAiC we współpracy z MSW. Ustawowa funkcja MAiC predestynuje ten resort do zarządzania projektami publicznymi, projekty strategiczne należą jednak równocześnie na ogół do domeny spraw wewnętrznych. MAiC zapewnia również neutralność w zakresie, w jakim MSW zderzałoby się lub wchodziło na terytorium Ministerstwa Obrony. Dodatkowo, w obecnym stanie spraw, MSW nie dysponuje oczywiście wystarczającym zaufaniem opinii publicznej, aby móc przewodzić tego typu inicjatywie. Z czasem oprócz prowadzenia krytycznych projektów, Biuro mogłoby też zapewnić szkolenie dla zamawiających oraz urzędników i arbitrów, a także zapewnić międzyresortowy przepływ doświadczeń.

Pełna wersja artykułu dostępna w Rzeczpospolitej z dn. 11.03.2015.